Xôi vị, món ăn truyền thống của người dân Nam Bộ

14/03/2014 11:34

Xôi vị, một món ăn có thể nói là mang quốc hồn quốc túy trong những ngày giỗ của người dân Nam Bộ, ai đã từng ăn qua, hẳn sẽ không thể nào quên được mùi vị rất đặc trưng và hạt nếp dẻo thơm, beo béo nước cốt dừa…

Chúng ta có thói quen gọi tắt thành xôi vị cho ngắn gọn, thật ra gọi bánh xôi vị mới đúng vì hình thức có khi vuông, khi tròn, khi hình tam giác…tùy sở thích từng người. Làm xôi vị không khó mà cũng không dễ, vì đâu chỉ đơn giản là nấu xôi, ngào đường, cho đầy đủ các thành phần khác là được. Mấy bà già quê chộn rộn mất cả hai ngày để o bế ổ xôi vị. Một ngày chuẩn bị ngâm nếp, nếp mới gặt làm xôi dẻo nhẹo mau thiu, phải chọn nếp hơi cũ chút, hạt nẩy mập dài nuộc. “Xôi vị” thì đương nhiên đâu thể thiếu…vị . Vị gọi theo dân miền Nam là hoa hồi năm cánh, bóc lên tay, bàn tay như tẩm nước hoa suốt ba bốn ngày. Không có gì êm đềm hơn ngồi rang vị đêm mưa trong gian bếp lá ấm hồng lửa rơm, từng tai vị nổ lóc bóc lóc bóc trên chảo đất nung, bung khói mịt mù thơm nứt mũi. Vị cháy quá sẽ đắng, còn chưa tới lửa thì xem như mất vị. Vị rang xong, giã nhuyễn bân trong cối đá.


Xôi vị. Ảnh: Đăng Khôi

Xôi vị miền Nam luôn có đậu phộng rang, đậu xanh nấu, nước cốt dừa. Sáng sớm nấu cơm nếp, sên đậu xanh cùng nước cốt dừa rám. Cơm nếp chín là trút vô chảo ngào chung đường tán liền. Giai đoạn này quyết định xôi vị ngon hay dở. Ngào xôi vị tối kỵ đại hồng thủy, nước nôi chem nhem. Nhựa nếp quến cùng đường tán, sang thì đường thốt nốt, đã đủ làm cho bánh hòa quyện chung vị, đậu phộng rồi. Con nít thường xúm xít chờ vét chảo khi ép xôi. Chiếc bánh ở giữa là nhân đậu xanh, trên mặt rắc kín mè rang, lấm tấm nâu nâu nhìn thiệt quê nhưng mà lại tỏa hương ngào ngạt hấp dẫn làm sao. Chỉ cắn miếng nhỏ thôi, mùi thơm ấm áp nồng nàn của vị, bùi bùi đậu phộng, béo nước cốt dừa, rào rạo mè rang, deo dẻo nếp mềm tan…trên lưỡi. Ai nói “ngán như xôi nếp “ nhỉ, một miếng hai miếng ba miếng…cứ theo nhau hồi nào hổng hay, đừng sợ chung quanh chê cười nhá, dân quê phải thiệt thà như vậy cô bác mới thương. Thật ra, xôi vị chính là một kết hợp tài tình giữa các thức dễ gây dể gây ngấy như nếp, đường, vị, …làm nên “vị “ mới hấp dẫn muôn người.

Xôi vị đang dần mất bóng trên các bàn tiệc, mâm cỗ. Lác đác vài cửa hàng, chợ còn bán nhưng đã là xôi vị cách tân, không hề còn bóng dáng của vị. Chúng thường được làm bằng nước lá dứa hay tệ hơn màu hóa chất xanh lè hoặc trắng bạch, phải gọi là xôi ép đúng hơn. Đám xôi vị biến tướng này đã làm mất danh dự xôi vị chính thống, ai không biết mà ăn tí xíu là nhăn mặt “í eo ơi ớn ngược ớn xuôi”.

Theo Hải Thượng Lãng Ông, vị - đại hồi cũng được sử dụng trong trà như là liệu pháp chữa đau bụng và thấp khớp, hạt nhai sau bữa ăn để giúp tiêu hóa. Tây y dùng hồi làm thuốc trung tiên, giúp tiêu hóa, lợi sữa, dịu đau, dịu co bóp, trị đau dạ dày, đau ruột, trường hợp dạ dày ruột co bóp quá mạnh.



Quả đại hồi

Theo tài liệu cổ, giáo sư Đỗ Tất Lợi ghi rõ, đại hồi vị cay, tính ôn, có tác dụng đuổi hàn kiện tỳ, khai vị, dùng chữa nôn mửa, đau bụng, bụng đầy chướng, giải độc thịt cá. Hiện nay, đại hồi thường được dùng làm thuốc trợ tiêu, ăn uống khó tiêu, nôn mửa, đau nhức tê thấp. Mỗi ngày dùng 4-8 g dưới dạng thuốc sắc. Dùng ngoài ngâm rượu xoa bóp chữa đau nhức, tê thấp. Mặc dù được sản xuất trong các sinh vật tự dưỡng, nhưng đại hồi là nguồn công nghiệp quan trọng nhất để sản xuất acid shikimic, thành phần quan trọng cơ bản để sản xuất thuốc điều trị bệnh cúm Tamiflu. Tamiflu hiện đang được xem là dược phẩm có triển vọng nhất để làm giảm tác hại của bệnh cúm H5N1 và cúm A H1N1. Nhiều nước Phương Tây như Pháp, Đức khuyến khích bán các món ăn có chứa hồi cho dân chúng. Thế thì dân ta đã có sẵn một loại bánh vừa thơm ngon vừa hấp dẫn vừa ngừa bệnh hữu hiệu như xôi vị tại sao không phát huy ra nhỉ?

(Nguồn: BSGĐ)

Gửi phản hồi

Họ tên không được để trống

Email không được để trống

Nội dung không được để trống

Nội dung không quá 1000 từ, viết bằng tiếng Việt có dấu.

Gửi bình luận thành công.